آموزش مالیاتی و ارزش افزوده
دادرسی مالیاتی بدین گونه است که یک مودی برای اعتراض به برگ تشخیص مورد نظر مالیاتی و یا در زمینه وصول مالیات دست به کار شود. در کل دادرسی مالیاتی فرآیندی که یک مودی برای برگ تشخیص مالیاتی تا پرداخت برگ قطعی آن را باید طی کند.
دادرسی مالیاتی به دو دسته درون سازمانی و برون سازمانی تقسیم می شود و در مجموع ۷ مرحله برای رسیدگی مالیاتی وجود دارد. اگر پس از ارسال اظهارنامه، مبلغ «برگ تشخیص» با محاسبات شما نمیخواند، دادرسی مالیاتی مسیر رسمی و مرحلهبهمرحلهای است که به شما اجازه میدهد قانونی اعتراض کنید و پروندهتان را تا صدور رأی قطعی پیگیری نمایید.
بعد از اینکه مالیات تعیین شد، مودی می تواند با طی کردن فرآیند دادرسی مالیاتی ، توسط ممیز اداره مالیاتی، مالیات تعیین شده را کاهش دهد. با وجود دادرسی مالیاتی می توان هزینه های غیر منطقی، ناعادلانه و پرداخت مالیات های که اضافه هستند را کاهش داد.
1️⃣ حفظ حقوق مودیان و پیشگیری از پرداختهای اضافی
2️⃣ ایجاد عدالت مالیاتی
3️⃣ شفافیت در فرآیند تعیین مالیات
4️⃣ کاهش اختلافات از مسیر قانونی
5️⃣ بهبود رویهها و مقررات بر پایه نتایج دادرسیها
زمانی که برگ تشخیص مالیاتی به طور قانونی به دست مودی رسید و کارشناس امور مالیاتی مبلغ ایجاد شده را اعلام کرد ولی مورد قبول مودی نبود این امکان وجود دارد که حداکثر تا ۳۰ روز برای پیگیری و تحلیل این مورد پیش قدم شده و در راستای صفر تا صد دادرسی مالیاتی اعتراض خود را اعلام کنند.
مودیان برای حل اختلافات مالیاتی باید به اداره امور مالیاتی مراجعه کند. این فرآیند، شامل مراحلی همچون، پرونده مودی توسط یک مرجع رسیدگی و پس از قطعی شدن، اجرا می شود.
دادرسی ادارای | هیات بدون حل اختلاف مالیاتی | هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر| شورای عالی مالیاتی| هیات حل اختلاف موضوع ماده ۲۱۶
هیات موضوع ماده ۲۵۱ مکرر | دیوان عدالت اداری
ثبت نام در دوره مشاور مالیاتی در اصفهان
ارکان دادرسی مالیاتی؛ مراحل دادرسی مالیاتی | چه مراجعی تصمیم میگیرند ؟
هر برگ تشخیص باید دارای قانون مالیات های مستقیم باشد و شرایط ماده ۲۳۸ این قانون در آن ثبت شده باشد. لازم به ذکر است که پرونده های مالیاتی هر مودی منجر به صدور برگ تشخیص می باشد.
📌 ماده ۲۳۸ مالیات های مستقیم : برگ تشخیص مالیات باید کاملا صحیح و متکی به دلایل کافی تنظیم شود. باید در برگ تشخیص فعالیت های مربوطه به صورت صریح برای مودی قید شود. افرادی که امضا کننده هستند، باید نام کامل و سمت خود را این برگ بنویسند.در صورتی که مودی استعلام گرفت باید تمامی گزارشات برگ تشخیص به مودی داده شود و هرگونه توضیحی خواستند باید به او بدهند.
برای طی کردن مراحل دادرسی مالیاتی می بایستی اقدام به دریافت گزارش رسیدگی کنید تا پس از آن برگ تشخیص مالیاتی برای شما صادر شود. تا ۴۵ روز هم پس از ثبت اعتراض، فرصت مراجعه به ممیز کل مالیاتی و توافق وجود دارد.زمانی که برگ تشخیص مالیاتی ابلاغ شد، اگر مودی اعتراضی به برگ تشخیص داشت باید اعتراضات خود را به صورت کتبی و سیستمی ثبت کند. مودی فقط ۴۵ روز زمان دارد تا اگر اعتراضی به این برگ تشخیص دارد را را به ثبت رساند.
زمان اعتراض به تمامی برگ تشخیص های مالیاتی به غیر از برگ مطالبه ارزش افزوده بدین گونه است که مودی حداکثر تا ۳۰ روز پس از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، فرصت دارد. اما برای برگ مطالبه ارزش افزوده تا ۲۰ روز بعد از ابلاغ برای اعتراض مودی آن فرصت باقیست.اگر در زمان مقرر مودی برای اعتراض خود قدم بر ندارد، برگ تشخیص تبدیل به برگ قطعی مالیاتی می شود و دیگر نمی توان هیچگونه اعتراضی را به ثبت رساند. پس بهتر است ثبت اعتراضات را به روزای آخر به تعویق نرسانید.
ممیز مالیاتی پس از دریافت دستور مدیر گروه مالیاتی، پرونده را به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع می دهند زمانی که تاریخ هیات را دریافت کردید، برگ دعوتی به هیات در سه نسخه تنظیم خواهد شد.یک نسخه از برگ دعوت نامه که در آن ساعت، تاریخ و مکان را مشخص می کند باید به مودی تحویل داده شود. زمان حضور مودی در هیات حل اختلاف مالیاتی، توسط دبیرخانه این هیات به مودی ابلاغ می شود.
لازم به ذکر است که فاصله بین تاریخ اعلام شده و روز تشکیل جلسه هیات نباید کمتر از ۱۰ روز باشد، فقط زمانی بیش از ۱۰ روز مجاز است که مودی درخواست و هیات حل اختلاف به موافقت رسیده باشد. * روز ابلاغ و تشکیل جلسه جزء آن ۱۰ روز به حساب نمی آید. *
هیات بدوی، تجدید نظر و هیات ماده ۲۱۶ دارای ۳ عضو می باشند که برگرفته از:
نام و نام خانوادگی
شماره تماس
ارسال
اگر مودی یا مامور تشخیص مالیاتی به رای هیات بدوی اعتراضی داشته باشند باید ۲۰ روز بعد از تاریخ ابلاغ رای به مودی اعتراضات خود را به ثبت رساند. مودی می تواند در صورت اعتراض به رای بدوی، باید شخص مودی فرم تبصره یک ماده ۲۴۷ قانون مالیات های مستقیم را تکمیل کنند و در فرم مربوطه باید یادداشت کنند که چه میزان از مالیات ها را قبول دارند.
میزان مالیات در این فرم نمی تواند کمتر از مالیات ابزاری در اظهارنامه مودی باشد. همچنین سازمان امور مالیاتی موظف به وصول کردن میزان مالیات هایی است که مودی آن را قبول دارد. زمانی که ترتیب پرداخت آن داده نشده باشد هیات تجدید نظر، تشکیل نخواهد شد.
مودی بعد از صدور رای از سمت هیات تجدید نظر، می تواند نسبت به رای صادر شده اعتراض خود را بیان کنند. این اعتراض مذکور مانع از صدور قطعی نخواهد شد و مودی مکلف به پرداخت یا سپردن تضمین می باشد تا اعتراض آن در شورای مالیاتی مطرح شود.
پرونده مذکور بدون توجه به ماهیت، توسط شورای عالی مالیاتی مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد. اگر این شورا رای هیات حل اختلاف را قبول کند، مودی می تواند در چرخه دادرسی مالیاتی شکایت را به ثبت رساند. اگر شورا عالی، رای هیئت حل اختلاف را قبول نکند، پرونده برگردانده و یا به یک شعبه دیگر حل اختلاف ارسال می گردد.
اگر مودی در زمینه اجرائی اعتراضی داشته باشد و یا معتقد باشد که مالیات را به اشتباه برای آن بریده باشند و یا ادعا کند که برگ تشخیص مالیاتی به درستی به آن ابلاغ نشده، می تواند در زمان مقرر به برگ تشخیص مالیات اعتراض کند. اگر زمان اعتراض تمام شده باشد، در نهایت برگ قطعی مالیاتی برای مودی صادر خواهد شد.
ماده ۲۱۶ : مرجع رسیدگی به شکایات ناشی از اقدامات اجرایی راجع به مطالبات دولت از اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقیکه طبق مقررات اجرایی مالیاتها قابل مطالبه و وصول میباشد هیأت حل اختلاف مالیاتی خواهد بود. به شکایات مزبور به فوریت و خارج از نوبت رسیدگی و رأی صادر خواهد شد. رأی صادره قطعی و لازمالاجراء است.
اگر مالیات قطعی شده و به هیچ عنوان مودی نتواند به آن اعتراضی کند، یک راه برای مودی باقی می ماند، شخص مودی می تواند به استناد غیرعادلانه بودن مالیات و مستند به مدارک مثبته، تقاضا اعتراض را به هیات بدهد.
✅ مهلت اعتراض ماده ۲۵۱ مکرر
در ماده ۲۵۱ مکرر قانون مالیات های مستقیم، هیچ صحبتی در خصوص مهلت اعتراض به مالیات های قطعی وجود ندارد.
دیوان عدالت اداری، آخرین مرحله دادرسی مالیاتی است که تا مرحله هیات حل اختلاف ماده ۲۱۶ دادرسی مالیاتی ، رسیدگی به پرونده سازمانی می باشد و در دیوان عدالت این پرونده را وارد سیستم قضایی می کنند. این مقرارت حاکم بر سیستم قضایی و تفاوت های ساختاری را با سازمان امور مالیاتی دارند. مودی هم می تواند با کمک وکیل دادگستری در این شکایت کمک بگیرد. مودی تا سه ما پس از صدور این هیئت سه نفری اقتصاد، زمان دارد تا شکایات مربوطه را به دیوان عدالت اداری اعلام کند.
✅ ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص برای اعتراض (ماده ۲۳۹). در صورت سکوت مودی، مالیات قطعی میشود.
✅ در ابلاغ قانونی نیز مهلتها جاری است.
✅ رأی بدوی ظرف ۲۰ روز قابل اعتراض نزد تجدیدنظر (ماده ۲۴۷).
✅ شکایت به شورای عالی مالیاتی در دو ماه از تاریخ رأی قطعی هیئت.
✅ طرح در دیوان عدالت اداری ظرف سه ماه از ابلاغ رأی قطعی (شش ماه برای مقیم خارج).
✅ حضور در جلسات هیئت، ارائه منظم مدارک و آشنایی با حقوق مودی، کیفیت دفاع و نتیجه دادرسی را تحت تأثیر قرار میدهد.
1️⃣ دریافت و بررسی دقیق برگ تشخیص
2️⃣ تهیه لایحه اعتراض کتبی با ذکر روشن دلایل مبتنی بر قوانین و پیوست مستندات
3️⃣ ارسال در مهلت قانونی (حضوری یا الکترونیکی)
4️⃣ پیگیری پرونده در مراجع مقرر (ممیز کل، هیئتها و…)
📍 عناصر اصلی یک متن اعتراض : درج مشخصات کامل، اطلاعات برگ تشخیص (شماره، تاریخ، مرجع و مبلغ)، دلایل مستند به قانون، فهرست مستندات پیوست، درخواست صریح (مثلاً اصلاح برگ)، تاریخ و امضا.
بخش
عنوان
مرجع/مرحله
مهلت قانونی
خروجی/نکته
آغازمراحل دادرسی مالیاتیصدور برگ تشخیص پس از اظهارنامه—شروع حق اعتراض
مسیر ۱مراحل دادرسی مالیاتی (تمکین)تمکین کتبی → برگ قطعی۱۰ روز برای پرداختبا پرداخت، پرونده مختومه
مسیر ۲مراحل دادرسی مالیاتی (اعتراض)ممیز کل (ماده ۲۳۸)۳۰ روز از ابلاغ تشخیصامکان رفع تعرض/تعدیل یا ارجاع به هیئت
هیئت بدویارکان دادرسی مالیاتیهیئت سهنفره (ماده ۲۴۴)۲۰ روز اعتراض به رأیرأی بدوی غیرقطعی
هیئت تجدیدنظرارکان دادرسی مالیاتیهیئت ماده ۲۴۷۲۰ روز از ابلاغ بدویتبصره ۶: ۱٪ در صورت رد شکایت
رسیدگی شکلیقانون جدید دادرسی مالیاتیشورای عالی (۲۵۱)۲ ماه از رأی قطعی هیئتصرفاً شکلی؛ امکان ارجاع به همعرض ۲۵۷
فوقالعادهارکان دادرسی مالیاتیهیئت ۲۵۱ مکرر—نسبت به مالیاتهای قطعی؛ رأی اکثریت
اجراییاتارکان دادرسی مالیاتیهیئت ۲۱۶—شکایت از عملیات اجرایی وصول
مرجع نهاییدادرسی مالیاتیدیوان عدالت اداری۳ ماه (۶ ماه برای خارج)رأی لازمالاجرا؛ امکان توقف اجرا با دستور
1️⃣ مدارک هویتی و اطلاعات مکانی
2️⃣ مجوزهای فعالیت
3️⃣ گردش حسابها (صندوق، تنخواه، جاری شرکا، پیشپرداختها، پیشدریافتها، ریز هزینهها)
4️⃣ ریز خرید و فروش، گردش بدهکاران و بستانکاران
5️⃣ گردش حساب حقوق پرسنل
6️⃣ صورتحسابهای بانکی
7️⃣ گردش موجودی کالا
8️⃣ جدول محاسبه استهلاک
9️⃣ لیست بیمه ۱۲ ماه
اگر برگههای مالیاتی مستقیماً به دست مودی نرسد، اقداماتی مانند ارسال از طریق پست، مراجعه مأمور ابلاغ به آدرس ثبتشده—even اگر تغییر کرده باشد—یا تحویل به اشخاص فاقد حق امضا، در حکم ابلاغ قانونی محسوب میشود. در این حالت نیز مراحل دادرسی مالیاتی و مهلتهای اعتراض طبق قانون برقرار است.
✅ دادرسی مالیاتی : فرآیند رسمی ـ قانونی برای حل اختلاف بر سر میزان مالیات و رسیدگی به اعتراضات.
✅ پشتیبانی مالیاتی : خدمات مشاوره و همراهی برای انجام صحیح تکالیف (آموزش سامانه/کارپوشه، تهیه اظهارنامه و…) بهمنظور کاهش خطا و پیشگیری از اختلاف.
جمعبندی
دادرسی مالیاتی سازوکار رسمیِ اعتراض به برگ تشخیص و تصمیمات مرتبط است. پس از اظهارنامه و صدور برگ تشخیص، یا تمکین میکنید و پرونده در سطح اداری مختومه میشود، یا وارد مراحل دادرسی مالیاتی میگردید: از ممیز کل تا هیئتهای بدوی و تجدیدنظر، از شورای عالی مالیاتی تا هیئتهای ۲۱۶ و ۲۵۱ مکرر، و در نهایت دیوان عدالت اداری. در تمامی این مسیر، رعایت مهلتها، حضور مؤثر در جلسات، ارائهی مدارک منظم و تسلط به قانون جدید دادرسی مالیاتی اهمیت حیاتی دارد.
