شوالیهای که بهجای شمشیر، گزارش در دست دارد؛ روایت قهرمان خاموش سازمان(حسابرس داخلی؛ قهرمان بیادعای سازمان)
شوالیهای که بهجای شمشیر، گزارش در دست دارد؛
روایت قهرمان خاموش سازمان در دل دنیای پرهیاهوی سازمانها، جایی میان انبوه گزارشها، فرآیندها، بخشنامهها، اکسلها و تصمیمهای مدیریتی، قهرمانی زندگی میکند که کمتر کسی او را با زره و شمشیر تصور میکند. او نه اسب سفیدی دارد، نه شنلی که در باد به اهتزاز درآید و نه شمشیری افسانهای. سلاحهای او چیزهای دیگری هستند؛
دقت، تحلیل، استقلال، پرسشگری و گزارشهایی که میتوانند مسیر یک سازمان را تغییر دهند. او همان حسابرس داخلی است؛ شوالیهای آرام، دقیق و بیادعا. میگویند روزی که بینظمی آرامآرام در گوشههای سازمان ریشه دواند، فرآیندها پیچیده شدند، کنترلها تنها روی کاغذ باقی ماندند و ریسکها در سایهها پنهان شدند، این شوالیه بیسروصدا وارد میدان شد. ورودش هیچ شباهتی به داستانهای حماسی نداشت؛ نه آسمان غرید، نه موسیقی حماسی نواخته شد و نه کسی فریاد زد: «قهرمان آمد!» او فقط وارد شد، نشست، مشاهده کرد، سؤال پرسید، اسناد را بررسی کرد، یادداشت برداشت و با آرامش گفت: «فقط آمدهام ببینم اوضاع چگونه پیش میرود.» اما همه میدانستند پشت همین جمله ساده، قدرتی بزرگ نهفته است.
او چیزهایی را میدید که دیگران از کنارشان عبور میکردند. میدید چرا یک فرم باید از هفت امضا عبور کند تا در نهایت روی میزی قرار بگیرد که هیچکس مسئول آن نیست. میفهمید چرا یک فرآیند ساده، به زنجیرهای پیچیده از کارهای تکراری تبدیل شده است. تشخیص میداد کدام کنترلها فقط در آییننامهها وجود دارند و در عمل هیچ نقشی در کاهش ریسک ایفا نمیکنند. اما حسابرس داخلی هرگز شکارچی مقصران نبود. هدف او یافتن «مقصر» نبود؛ هدفش یافتن «راهحل» بود. او کنار کارکنان میایستاد و میگفت: «بیایید این مسیر را سادهتر، شفافتر و ایمنتر کنیم.» هر بار که وارد انبار میشد، نظم اهمیت بیشتری پیدا میکرد. وقتی به واحد مالی سر میزد، اعداد با دقت بیشتری روایت میشدند. در واحد خرید، فرآیندها منظمتر میشدند و هنگام حضور در جلسات مدیریتی، ریسکها دیگر جایی برای پنهان شدن نداشتند. دشمنان واقعی او نیز موجودات افسانهای نبودند. بلکه همان جملههایی بودند که تقریباً در هر سازمانی شنیده میشوند: «همیشه همینطور انجام میدادیم.» «بعداً اصلاحش میکنیم.» «کسی متوجه نمیشود.» «فعلاً بگذار از این مرحله عبور کنیم.» برای مقابله با این دشمنان، او از ابزارهای مخصوص خود استفاده میکرد: سپر کنترلهای داخلی شمشیر دقت و تحلیل چراغ شفافیت و نقشهای ارزشمند به نام بهبود مستمر فرآیندها قدرت واقعی او در سؤال پرسیدن بود. سؤالهایی ساده، اما سرنوشتساز: چرا این فرآیند اینقدر زمانبر است؟ اگر این کنترل اجرا نشود چه اتفاقی میافتد؟ مسئول واقعی این فعالیت چه کسی است؟ اگر فردا مشکلی رخ دهد، چگونه علت آن را پیدا خواهیم کرد؟ گاهی همین چند سؤال، اثربخشتر از صدها دستورالعمل بودند. بهتدریج کارکنان سازمان دریافتند که حسابرس داخلی برای سختتر کردن کارها نیامده است. او آمده تا دوبارهکاریها کمتر شوند، اشتباهات کاهش یابند، ریسکها زودتر شناسایی شوند و تصمیمها با اطمینان بیشتری گرفته شوند.
بعضیها او را پزشک سازمان میدانند؛ پزشکی که پیش از آنکه بیماری شدت بگیرد، علائم را تشخیص میدهد. عدهای دیگر او را قطبنمای سازمان مینامند؛ کسی که مسیر درست را نشان میدهد، خطرها را هشدار میدهد و هنگام انحراف، بدون سرزنش، راه بازگشت را پیشنهاد میکند.
با گذشت زمان، سازمان منظمتر شد. فرآیندها شفافتر شدند. کنترلهای داخلی از حالت تشریفاتی خارج شدند و به ابزار واقعی مدیریت ریسک تبدیل شدند. تصمیمها بر پایه اطلاعات قابل اتکا اتخاذ شد و اعتماد در سراسر سازمان افزایش یافت. با این همه، حسابرس داخلی همچنان همان انسان فروتن باقی ماند.
نه بهدنبال تشویق بود، نه عنوانی پرطمطراق و نه تقدیری ویژه. تنها آرزویش این بود که سازمانی سالمتر، شفافتر، پاسخگوتر و کارآمدتر ساخته شود. اگر روزی در سازمانی دیدید فردی بیهیاهو وارد میشود، بهجای قضاوت سؤال میپرسد، بهجای ترساندن آگاهی میدهد، بهجای مچگیری راهحل ارائه میکند و بهجای گفتن «اینجا مشکل وجود دارد»، میگوید «اینجا میتواند بهتر باشد»، بدانید با یک قهرمان خاموش روبهرو شدهاید. او همان شوالیهای است که بهجای شمشیر، گزارش در دست دارد؛
نگهبان اعتماد، مدافع شفافیت و همراه همیشگی بهبود مستمر سازمان. او، حسابرس داخلی است.
